مراجع حل اختلاف مالیاتی کدام اند؟

هرگاه بین مودیان مالیاتی اعم از حقیقی یا حقوقی و ماموران مالیاتی اختلافی بروز کند مراجع مرتبط با سازمان امور مالیاتی مسئول رفع این اختلافات هستند که به این مراجع، هیات های حل اختلاف مالیاتی گفته می‌شود. بنابراین وظیفه این مراجع به زبان ساده، حل اختلاف مالیاتی بین مودیان و سازمان امور مالیاتی است. مراجع حل اختلاف مالیاتی در کشور، به دو گروه مراجع قضایی و غیر قضایی، دسته بندی می شوند. منظور از مراجع قضایی، دادگستری و زیر مجموعه های آن، بوده و مراجع غیر قضایی یا اداری نیز به مراجعی اشاره داشته، که به اختلافات غیر قضایی اشخاص رسیدگی می کنند.

یکی از مهم ترین مراجع غیر قضایی در کشور، مراجع رسیدگی به حل اختلاف مالیاتی هستند. رسیدگی در مراجع حل اختلاف مالیاتی، دارای فرآیند و نحوه اعتراض مخصوص بوده که در قانون مالیات های مستقیم، ذکر شده و مودیان مالیاتی، جهت ثبت اعتراض و پیگیری آن، باید به این مقررات توجه داشته باشند. در این مقاله از مجموعه پارس حسابان با ما همراه باشید تا با مراجع حل اختلاف مالیاتی بیشتر آشنا شوید.

مراجع حل اختلاف مالیاتی کدامند؟

مراجع رسیدگی به اختلافات در کشور ما؛ به دو گروه مراجع قضایی و غیر قضایی، تقسیم می شوند. هدف از مراجع قضایی، دادگستری و زیر مجموعه های آن، مانند دادسرا، دادگاه حقوقی، دادگاه کیفری و دادگاه تجدید نظر استان می باشند.

مراجع غیر قضایی یا اداری نیز به مراجعی اشاره می کند، که به اختلافات غیر قضایی اشخاص رسیدگی کرده و صلاحیت آن ها محدود به موارد مطروح در قانون یا آیین نامه مربوطه می باشد. هیات های حل اختلاف کارگر و کارفرما، نمونه ای از این مراجع می باشند.

یکی از اصلی ترین مراجع غیر قضایی در کشور، مراجع حل اختلاف مالیاتی می باشند. مراجع حل اختلاف مالیاتی، همانطور که از عنوان آن ها مشخص است، به اختلافات مالیاتی اشخاص با سازمان امور مالیاتی کشور رسیدگی می کنند. این مراجع، شامل موارد زیر می باشند:

• هیات های حل اختلاف مالیاتی بدوی و تجدیدنظر

هیات های حل اختلاف مالیاتی، صلاحیت رسیدگی به کلیه اختلافات مالیاتی را دارند. در صورت اختلاف مالیاتی میان مودی و ممیز مالیاتی، اختلاف و اعتراض مودی در مورد مالیات، ابتدا در هیات حل اختلاف مالیاتی بدوی، مورد رسیدگی قرار می گیرد.

بعد از صدور رای از سوی هیات حل اختلاف مالیاتی بدوی، در صورتی که مودی، همچنان به رای هیات و میزان مالیات تعیین شده، معترض باشد، اعتراض فرد، قابل طرح در هیات حل اختلاف مالیاتی تجدید نظر خواهد بود.

هر هیات حل اختلاف مالیاتی، از سه عضو تشکیل می شود که این اعضا عبارتند از: نماینده سازمان امور مالیاتی کشور، یک قاضی اعم از شاغل یا بازنشسته و یک نفر نماینده از اتاق بازرگانی و صنایع و معادن یا جامعه حسابداران رسمی یا مجامع حرفه‌ای یا اتاق تعاون یا تشکل‌ های صنفی یا شورای‌ اسلامی شهر (با توجه به شغل مودی یا موضوع مالیات مربوطه)

• شورای عالی مالیاتی

شورای عالی مالیاتی ، مرجعی است که به اعتراضات وارده نسبت به آراء قطعی هیات‌ های حل اختلاف مالیاتی، رسیدگی می نماید. بنابراین، در صورتی که مودی مایاتی، مدعی عدم رعایت قوانین و مقررات مالیاتی یا نقض رسیدگی در هیات حل اختلاف مالیاتی، در رابطه با اظهارنامه مالیاتی ثبت شده باشد، حق اعتراض در شورای عالی مالیاتی را خواهد داشت.

• هیات ماده 251 مکررقانون مالیات های مستقیم

هیات ماده 251 قانون مالیات های مستقیم، از مراجع حل اختلاف مالیاتی است که به اعتراضات نسبت به مالیات های قطعی قانون مالیات های مستقیم و غیر مستقیم، در صورتی که در مرجع دیگری، قابل بررسی نباشد، رسیدگی می کند.

در این صورت، چنانچه معترض، با ادعای غیر عادلانه بودن میزان مالیات، اعتراضی را اقامه نماید، هیاتی سه نفره، به انتخاب وزیر امور اقتصادی و دارایی، تشکیل شده و به موضوع اعتراض رسیدگی می نماید.

فرآیند و نحوه رسیدگی در هیات های حل اختلاف مالیاتی

نحوه رسیدگی در هیات حل اختلاف مالیاتی، مطابق با تشریفات و آیین رسیدگی مقرر در قانون مالیات های مستقیم است که به شکل مراحل زیر است:

1- پس از ابلاغ برگ تشخیص مالیاتی به مودی، وی حق دارد تا ظرف 30 روز از تاریخ ابلاغ، به این برگه ، اعتراض کند. در صورتی که دلایل اعتراض، به نظر ممیز مالیاتی، مورد قبول نبوده و ضمنا، مودی نیز نظر ممیز را در مورد میزان مالیات، قبول نداشته باشد، اعتراض به هیات حل اختلاف مالیاتی بدوی، ارسال می شود.

2- در مورد حد نصاب لازم برای تشکیل و صدور رای در هیات حل اختلاف مالیاتی، باید گفت که جلسات هیات، با حداقل سه نفر از اعضا، رسمیت یافته و رای هیات حل اختلاف مالیاتی نیز با اکثریت آراء، قطعی و لازم‌الاجرا می باشد.

3- وقت جلسه رسیدگی هیات حل اختلاف مالیاتی، به مودی مالیاتی و اداره مالیات مربوطه، از طریق ارسال ابلاغیه، ابلاغ می گردد تا در صورت تمایل اداره، نماینده اداره مالیاتی، برای حضور در جلسه حاضر گردد. فاصله ابلاغ وقت تا تشکیل جلسه رسیدگی، حداقل 10 روز بوده و عدم حضور و غیبت مودی یا نماینده اداره مالیات، مانع رسیدگی نخواهد بود.

4- بعد از صدور رای از هیات حل اختلاف مالیاتی بدوی، این رای، ظرف 20 روز از ابلاغ از طرف مودی مالیاتی و اداره مالیات مربوطه، قابل اعتراض است و این اعتراض در هیات حل اختلاف مالیاتی تجدیدنظر، بررسی و رسیدگی می شود. رای هیات حل اختلاف مالیاتی تجدیدنظر، همچون رای دادگاه تجدید نظر استان، قطعی می باشد.

5- لازم به ذکر است که آرای مراجع رسیدگی به حل اختلاف مالیاتی، به نشانی محل سکونت یا کسب مودی مالیاتی ابلاغ شده و در صورت عدم حضور وی، تحویل بستگان یا خادمان وی می گردد. همچنین، در صورتی که نشانی معتبری از مودی در دسترس نباشد، آری صادر شده، یک نوبت در رونامه کثیرالانتشار محل اداره مالیات آگهی خواهد شد.

فرآیند و نحوه رسیدگی در شورای عالی مالیاتی

همانطور که گفتیم، شورای عالی مالیاتی، مرجعی است که به اعتراضات وارده نسبت به آراء قطعی هیات‌ های حل اختلاف مالیاتی، رسیدگی می نماید. در صورتی که مودی مالیاتی، مدعی عدم رعایت قوانین و مقررات مالیاتی یا نقض رسیدگی در هیات حل اختلاف مالیاتی باشد، می تواند اعتراض در شورای عالی مالیاتی داشته باشد.

* اگر اعتراض به رای قطعی هیات حل اختلاف مالیاتی در مهلت مقرر20 روزه صورت گرفت و این اعتراض، متکی به علل مورد تایید و قابل قبول باشد، پس از ورود و ثبت اعتراض به شورای عالی مالیاتی، اعتراض بوسیله رئیس شورا، به یکی از شعب مربوطه ارجاع می شود.

* پس از وصول پرونده به شعبه، آن شعبه، صرفا از لحاظ رعایت مقررات رسیدگی و تشریفات و آیین داردسی، به پرونده رسیدگی کرده و در صورت عدم رعایت قوانین و مقررات، رای صادره را نقض می نماید. در غیر این صورت، آن را تایید می کند.

* در صورت نقض رای در شورا، پرونده اختلاف مالیاتی، برای رسیدگی مجدد به یک هیات حل اختلاف مالیاتی دیگر، در همان حوزه مالیاتی ارجاع می شود. هیات حل اختلاف مالیاتی، مربوطه،موظف است به پرونده ،مطابق نظر شورای عالی مالیاتی، رسیدگی کرده و صدور رای نماید. این رای، قطعی و لازم الاجرا می باشد.

در مورد هزینه دادرسی، و یا هزینه رسیدگی در مراجع حل اختلاف مالیاتی، برعکس تعرفه هزینه داردسی در مراجع قضایی، که در مراجع مختلف، متفاوت است، هزینه رسیدگی در مراجع حل اختلاف مالیات، به شکلی تعیین شده که اگر اعتراض در هر یک از این مراجع رد شود، معادل 1 درصد اختلاف مالیات تعیین شده  در هر مرحله، در رای و مالیات ابراز شده توسط مودی در اظهارنامه مالیاتی، به عنوان هزینه رسیدگی آن مرحله، از وی گرفته خواهد شد.

نحوه اعتراض در مراجع حل اختلاف مالیاتی

سالها پیش و قبل از راه اندازی سامانه اینترنتی سازمان امور مالیاتی کشور، نحوه اعتراض در مراجع حل اختلاف مالیاتی، در تمام مراحل، به صورت مراجعه حضوری، به مرجع مربوطه بود. اما امروزه با راه اندازی سامانه های مالیاتی، این اعتراض و موارد این چنینی به صورت اینترنتی و از طریق سایت my.tax.gov.ir انجام می شود.

پیگیری اعتراض در مراجع حل اختلاف مالیاتی

هنگامی که مودیان مالیاتی، برای اعتراض مالیاتی، در مراجع رسیدگی به حل اختلاف مالیاتی، اقدام می کنند، مدتی طول می کشد تا نتیجه اعتراض مشخص شود. در این مدت، مودیان مالیاتی می توانند برای پیگیری نحوه اعتراض در مراجع حل اختلاف مالیاتی، اقدام کرده که فرآیند و نحوه پیگیری اعتراض، پس از ورود به درگاه ملی خدمات مالیات، به آدرس my.tax.gov.ir مراجعه کنید.

سخن آخر

در پایان باید تأکید کرد که شناخت مراجع حل اختلاف مالیاتی و آگاهی از شیوه‌های رسیدگی، نقش مهمی در حفظ حقوق مودیان دارد. در این مسیر، شرکت پارس حسابان با ارائه خدماتی همچون مشاوره مالیاتی، تنظیم لوایح دفاعیه، پیگیری پرونده‌های مالیاتی و ارائه راهکارهای تخصصی حسابداری و مالی، می‌تواند همراه مطمئن شما در حل اختلافات مالیاتی و مدیریت امور مالی باشد.

سوالات متداول